Founder

Investitsiya olmoqchi bo’lsangiz maslahat so’rang. Maslahat olmoqchi bo’lsangiz investitsiya so’rang. @founderdotio

O’zbekistondagi asoschilar portreti qanday? Stanbase tadqiqot natijalarini e’lon qildi. https://t.me/pivotuzbekistan/3384 P.S. Report link in comments

Startapni sotib olishdan oldin aslida nimalar tekshiriladi? (Xaridor nigohi bilan) Startapdan muvaffaqiyatli chiqish (exit) haqida yozilgan maqolalarning aksariyati asoschi nuqtai nazaridan bo’ladi: nimani qurish kerak, kompaniyani qanday baholash kerak va qachon sotish kerak. Lekin bitta muhim jihat bor — bitimda faqat bitta tomon pul to’laydi. Va aynan shu tomon sizning biznesingizga sizdan butunlay boshqacha ko’z bilan qaraydi. Quyida xaridorlar “ha” deyishdan oldin aslida nimalarni tekshirishi haqida. 1. Shunchaki ARR emas, daromad sifati Ko’pchilik asoschilar ARR eng muhim ko’rsatkich deb o’ylaydi. Aslida esa bu faqat boshlang’ich raqam, xolos. Xaridorlar 24 oydan keyin bugungi daromadning qancha qismi saqlanib qolishini hisoblaydi. Masalan, $5 mln ARR va 115% NRR ko’rsatkichiga ega kompaniya, $8 mln ARR va 85% NRR bo’lgan biznesdan jozibaliroq hisoblanadi. Yuqori NRR mijozlar bazasi o’sayotganini bildiradi. Past NRR esa suv sizib chiqayotgan chelakka o’xshaydi — uni endi xaridor “meros” qilib oladi. ARR (Annual Recurring Revenue) — kompaniyaning yillik takrorlanuvchi daromadi. NRR (Net Revenue Retention) — mavjud mijozlardan olinayotgan sof daromadni saqlab qolish ko’rsatkichi. 2. Asoschi va muhim xodimlarga qaramlik Xaridorlar shunday savol beradi: Agar asoschi ertaga kompaniyani tark etsa, daromad qanchalik xavf ostida qoladi? Agar eng yirik mijozlaringiz siz bilan shaxsiy aloqalar tufayli ishlayotgan bo’lsa, kompaniya bilan emas, bu biznes qiymatini pasaytiradi. Shu sababli bugungi kunda ko’plab xaridorlar earn-out mexanizmidan foydalanadi. Earn-out — kompaniya narxining bir qismi bitim yopilganda emas, balki keyingi 1–3 yil davomida, oldindan kelishilgan moliyaviy yoki operatsion natijalarga erishilgandagina to’lanadigan mexanizm. 3. Mijozlar konsentratsiyasi Agar bitta mijoz umumiy daromadingizning 20% yoki undan ko’prog’ini ta’minlasa, bu xaridor uchun jiddiy xavf belgisi hisoblanadi. Ular shunday ssenariyni hisoblaydi: “Agar shu mijo… Read in full →

Afsonaviy investor Charli Manger Motsart haqidagi bir hikoyani aytishni yaxshi ko‘rardi. Bir kuni yosh yigit kompozitorga kelib, undan simfoniya yozishni o‘rgatishini so‘raydi. Ular o‘rtasida shunday suhbat bo‘libdi: — Yoshingiz nechida? — deb so‘rabdi Motsart. — Yigirma uchda. — Siz simfoniya yozish uchun hali juda yoshsiz. — Lekin siz o‘zingiz o‘n yoshligingizda simfoniyalar yozgansiz-ku! — Ha. Lekin men hech kimdan buni qanday qilishni so‘ramaganman. Men ham mentorlik so‘rab keladigan yoki hali faqat xayolida mavjud bo‘lgan, eng yaxshi holatda esa shunchaki qo‘lbola prezentatsiya ko‘rinishidagi “genial startap”ini baholatmoqchi bo‘lgan yigitlarga taxminan shuni aytishni xohlayman. Bu yerda retsept bitta: Avval borib, nimadir qil. Gipotezangni tekshir. MVP yarat. Birinchi xatolarga yo‘l qo‘y. Birinchi “do‘ppini yerga qo‘yadigan” tajribangni orttir. Va mana shundan keyin — qilgan mehnatingning ko‘zga ko‘rinadigan dastlabki natijalari paydo bo‘lgach — bemalol suhbatlashish mumkin. Maxim Spiridonov sahifasidan olindi https://www.facebook.com/share/p/19Z26zuKUN/?mibextid=wwXIfr P.S. Shu fikrga qo’shilasizmi? @founderdotio

Startapga investitsiya jalb qilish (fundraising) “full-time” ish hisoblanadi. Stressga va rad javoblarga/‘rejections’ to’la jarayon. Yaxshi pitchdeck, data room, uchrashuvdan uchrashuvga yaxshilanish, ishonch va davomiy harakat kerak. @founderdotio

Biznesda va savdoda JTBD (Jobs to be Done) degan kuchli konseptsiya bor. Bu insonlar mahsulotni shunchaki sotib olmasdan, ma'lum bir vazifani bajarish uchun uni «ishga yollaydi» degan konseptsiya. Misol: O‘t o‘radigan mashina sotib olgan kishiga texnika emas, balki qo‘shnilar havas qiladigan chiroyli hovli kerak. Har bir insonning maqsadi yaxshiroq bo‘lishdir. Mahsulot esa unga shu yo‘lda yordam berishi kerak." @otabek_b2b_insights

“MRR”ni oshirishning eng oson usuli bu dollar kursi ekan. 100 mln so’m oylik daromad qilsangiz va uni 12,000 kursga bo’lsangiz $8,300 bo’ladi. Bugungi taxminiy 11,800 kursga bo’lsangiz $8,470 :) P.S. kun hazili @founderdotio

"​Agar men eng zo‘r savdo menejeri bo‘lishni xohlaganimda nima qilgan bo‘lardim? Oxirgi vaqtlar directga shunaqa savollar juda koʻp kelyapti. Shu savabli umumiy qilib javob berdim. Lekin javob uzunroq boʻldi. ​1-qadam. Sotayotgan mahsulotga 100% ishonch xosil qilishim kerak. Kompaniyada albatta ishlab chiqarish, xaridlar yoki xizmat ko‘rsatish bo‘limi bor. Ular ishlayaptimi, demak o‘z mahsulotini va ishini yaxshi ko‘radi. Men ularning oldiga borib shunday degan bo‘lardim: «Yigitlar, mendan kofe, menga o‘z qimmatli vaqtingizdan 1 soat ajratib bering. Nima va qanday qilayotganimizni eng mayda tafsilotlarigacha tushunmoqchiman. Sotayotgan narsamning ashaddiy fanatiga aylanishimga yordam bering. Menga barcha nozik taraflarini ko‘rsating». Yani sotayotgan xizmat yoki mahsulot xaqiqatdan ham mijozni ogʻriqlariga yechim boʻla olashiga ishonch xosil qilishim kerak. ​2-qadam. Eng TOP xodim bilan uchrashuv. Keyin eng natijali xodimni topib, uni ham kofega taklif qilardim. Agar bunday xodim bo‘lmasa bu rahbar yoki hatto kompaniya egasi bo‘lishi mumkin. Va shunday derdim: «Men jamoada juda qadrli o‘yinchi bo‘lishni xohlayman. Ko‘p sotish bo‘yicha bilgan barcha narsangizni aytib bering. Eng muhim qilinadigan va umuman qilish mumkin bo‘lmagan narsalar nima? Qanday finkalar, muvaffaqiyatli usullar bor? Menga hammasini aytib bering, eng zo‘r shogird bo‘lishga va'da beraman». ​3-qadam. Hujum hajmi bo‘yicha birinchi bo‘lish. Keyin 1 va 2-qadamdagi bilimlarni birlashtirib, eng ko‘p hajmda ishlaydigan menejer bo‘lishga harakat qilardim. Eng ko‘p uchrashuvlar, prezentatsiyalar o‘tkazish, eng ko‘p qo‘ng‘iroq qilish va bazaga(obrabotkaga) eng ko‘p mijozni olish. Bu bosqichda vazifa amaliyotni ko‘paytirish va bilimlarni qo‘llash. Shuning o‘zidayoq hayratlanarli natijalar bo‘ladi. ​4-qadam. Yetakchilar safiga chiqish. Bu yerda natijalar va bitimlar bo‘ladi, lekin hali ulkan bo‘lmaydi. TOP bo‘lish uchun — mendan sotib olmagan BARCHA mijozlarga qayta qo‘ng‘iroq qilib, shunday derdi… Read in full →

“Superior sales and distribution by itself can create a monopoly, even with no product differentiation. Even a very strong product still needs a strong distribution plan.” -Peter Thiel, Zero to One. ‘Peter Thiel’ning fikricha produktingiz raqobatchilarnikidan katta farq qilmasa ham kuchli sotuv va distribyutsiyaning o’zi ham bozorda sizga ustunlik yaratishi mumkin. Shu fikrning isbotini ko’p ko’rganman. @founderdotio

Ey yosh startaper shuncha ish turganda sen “ICT Week”da yuribsan. Shuni o’rniga 4 ta mijoz bilan ko’rishsang bo’lmasmidi? @founderdotio

Har bir co-founder qancha ulush olishi kerak? 7 764 ta AQSh startapi o‘rganilib, investitsiya jalb qilishdan oldingi founderlar o‘rtasidagi ulush taqsimoti tahlil qilingan. Natijalar meni ham hayron qoldirdi. Ko‘pchilik founderlar boshida: “Hamma teng ulush olishi kerak”, deb o‘ylaydi. Ammo amalda teng taqsimot biz o‘ylaganchalik keng tarqalgan emas. 📊 Median ulush taqsimoti 2 ta founder: 🤝 — Founder A: 55% — Founder B: 45% 3 ta founder: 🤝 — Founder A: 47% — Founder B: 33% — Founder C: 17% 4 ta founder: 🤝 — Founder A: 40% — Founder B: 27% — Founder C: 18% — Founder D: 10% Va rostini aytsam, buni tushunaman. Men ham avvalgi kompaniyamda ulushni teng taqsimlaganman. O‘sha paytda bu adolatli tuyulgandi. Keyinchalik esa tenglik har doim ham adolat degani emasligini tushundim. Odamlarning hissasi har xil bo‘ladi. Har birimizning rolimiz, riskimiz, mas’uliyatimiz, sarflayotgan vaqtimiz, egalik darajamiz va qurbonliklarimiz turlicha. Va bularning barchasi muhim. Bu safar esa men va co-founderim bu masalani juda erta muhokama qildik va har birimiz kompaniyaga amalda nima olib kirayotganimizga qarab ulushni kelishib oldik. Menimcha, aynan shu narsa hamkorligimizni kuchliroq qildi. Xuddi shu narsa qaror qabul qilishga ham tegishli. “Biz barcha qarorlarni birgalikda qabul qilamiz.” Nazariyada bu juda yaxshi eshitiladi. Ammo bir nuqtada baribir yakuniy qarorni kimdir qabul qilishi kerak. ❌ Co-CEO bo‘lmang. Ko‘pincha bu ikki founder bir-birini “kamroq muhim” qilib qo‘yishni istamagani uchun yuzaga keladi. Ammo yuqoridagi noaniqlik odatda muammoni hal qilishdan ko‘ra, ko‘proq muammo yaratadi. Investorlar bitta aniq aloqa nuqtasini xohlaydi. Xodimlar yakuniy qarorni kim qabul qilishini bilishni xohlaydi. Va vaziyat qiyinlashganda, yakuniy javobgarlik kimdadir bo‘lishi kerak. Founderlar bir-biriga qarshi fikr bildirsin, qattiq bahslashsin, eng yaxshi javobni topishga harakat qilsin — lekin oxir-oqibat kimdir final call qilishi kerak. Kevin Jurovich sahifasidan … Read in full →

Startapning oddiy qoidalari. 1. Sotuv deyarli hamma narsaga davo. Sales cures almost everything. 2. Yaxshi co-founder tanlang. Yo‘l uzoq. Sherik esa undan ham muhim. 3. Kutuv va xarajatlarni past saqlang. Bu sizga Product-Market Fit topish uchun ko‘proq vaqt beradi. 4. Ko‘p va qattiq ishlashga tayyor bo‘ling. Startup — 9–5 emas. Ba’zida 9–9, 6 kun. 5. Birinchi kundan sotishni boshlang. Mahsulotingiz hali mukammal bo‘lmasa ham, mijozdan pul olishdan qo‘rqmang. 6. Harakat tajribani yutadi. Execution beats expertise. 7. Diqqatni bir narsaga jamlang. Bir vaqtning o‘zida bitta muammo. Bitta asosiy maqsad. 8. Daromadli biznes quring. P&Lni biling. Cash flowni nazorat qiling. Bankdagi pulni kuzating. 9. Davomiy bo‘ling. Consistency compounds. 10. Tez taslim bo‘lmang. Ko‘p startup natija chiqishidan biroz oldin taslim bo‘ladi. 11. Chalg‘itadigan narsalardan uzoqlashing. Startupda fokus — eng qimmat resurslardan biri. 12. Bitimga mijoz pul to‘lamaguncha ishonmang. Deals fall through. “Ha” — hali sotuv emas. Pul tushganida sotuv bo‘ladi. 13. Work-life balance deyarli imkoni yo’q yondashuv. Shunga qaramasdan oilaga vaqt ajratishga harakat qiling. 14. Yaxshi ovqatlaning va uxlang. P.S. AI davrida ko’p narsa boshqacha va tezlashib ketgan bo’lsa ham fikrimcha bu printsiplar hali-hamon muhim. @founderdotio

YC asoschisi Paul Grahamdan o‘rgangan 5 ta sabog‘im: 1. Haftasiga 10% o‘sishga intiling. O‘sishni optimallashtiring — o‘sishning o‘zi esa mahsulotni yaratadi. 2. O‘sish sur’ati — qaror qabul qilish filtri. Agar muammo kodda emas, o‘sishda bo‘lsa, kod yozishni to‘xtating va soting. 3. Fundraising - G‘alaba emas, mijozning puli esa ha. Kompaniyaning bahosi kelajakdagi mijozlar daromadini bashorat qiladi. Mijozning puli esa — real natija. 4. “Yo‘q”ni qabul qiling, sababini emas. Rad javobining sabablari ko‘pincha shunchaki bahona. 5. Qolgan hamma narsa ish bermasa, kichik guruh foydalanuvchilaringizni xursand qiling. Bo‘rondagi arqondek, ularga mahkam yopishib oling. SPEKO asoschisi Bek A @founderdotio

Sales Doctor jamoasi ham shunaqa tadbirda o’z hatolari bilan bo’lishgan. Sizga ham “Fu**up talks”ning October editioni qiziq bo’lsa kerak. 24-oktabr kuni Stanbase biznesda nima noto‘g‘ri ketgani va bundan qanday xulosalar chiqarilgani haqida ochiq va samimiy hikoyalar tinglanadigan navbatdagi “Fu**up Talks”tadbirini o‘tkazadi. Spikerlar: • Madiyar Bakbergenov — PanDev.io CEO va hammuassisi, Forbes 30 Under 30 • Alisher Tojiyev — DOMO CEO va asoschisi • Umid G‘afurov — Taps va Troll.uz CEOsi Har bir spiker o‘z hikoyasi bilan o‘rtoqlashadi. Shundan so‘ng zal ishtirokchilarining ochiq savollariga javob beriladi. Kimlar uchun: founderlar, investorlar va texnologiya sohasida faoliyat yuritadiganlar uchun. 📅 24-oktabr, shanba, 15:00 📍 C-Space Yunusobod, Toshkent Kirish bepul, ro‘yxatdan o‘tish orqali: https://luma.com/nmkglg0k